Choroba wysokościowa

Każdy organizm inaczej reaguje na określone warunki wysokościowe. Nie ma specyficznych czynników jak wiek, płeć lub warunki fizyczne, z którymi wiąże się wrażliwość na chorobę wysokościową. Reakcja  organizmu zależy od tempa wspinaczki, wysokości oraz indywidualnej wrażliwości. Efekty mogą być łagodne lub ostre. Powodem tego najczęściej jest brak tlenu dla mięśni i mózgu w miarę wzrostu wysokości. Na wysokości 500 m tlenu jest o połowę mniej niż na wysokości poziomu morza. W niektórych przypadkach skutki choroby wysokościowej mogą być poważne, a nawet bardzo niebezpieczne. Duża wysokość i niższe ciśnienie powietrza mogą spowodować wyciek płynu z naczyń włoskowatych oraz jego gromadzenie w mózgu i płucach. Kontynuowanie wspinaczki bez odpowiedniej aklimatyzacji może doprowadzić do zagrażających życiu chorób.

Choroba wysokościowa (AMS)

Łagodne objawy choroby wysokościowej zdarzają się u 75% ludzi, którzy podróżują powyżej 3000 m n.p.m. Są to:
- zmęczenie
- zawroty głowy
- bóle głowy
- nudności
- zaburzenia snu
- niestrawność
- brak apetytu
- wymioty

Symptomy te objawiają się natychmiast po przybyciu i zwykle nasilają się w nocy. Łagodny przebieg choroby wysokościowej nie zakłóca normalnego funkcjonowania, a objawy zwykle łagodnieją w ciągu 2-4 dni w miarę aklimatyzacji. Jeśli symptomy są łagodne i ograniczają się do nudności, można kontynuować wspinaczkę w umiarkowanym tempie.

Zapobieganie chorobie wysokościowej.
Chorobie wysokościowej można zapobiegać! Zwracaj baczą uwagę na reakcje swojego ciała oraz zdrowie członków swojej grupy. Natychmiast powiadamiaj innych o symptomach choroby, ponieważ inni mogą nie rozpoznać objawów u siebie.
- korzystaj z wiedzy i doświadczeń lokalnej ludności (w Peru często stosowane są tabletki o nazwie Soroche, oraz liście koki - żucie lub picie wywaru, natomiast zdobywając Kilimandżaro będziecie częstowani napojami z dodatkiem imbiru).
- pij wodę, staraj się pić przynajmniej 4-6 litrów płynów dziennie
- unikaj alkoholu, tytoniu i innych środków uspokajających w tym, środków odprężających i tabletek nasennych - obniżają one zdolności oddechowe podczas snu, co skutkuje nasileniem się objawów. Ponadto unikaj substancji moczopędnych jak kawa i herbata.
- nie wchodź wyżej póki nie miną objawy. Każdy aklimatyzuje się w różnym tempie, więc upewnij się, że twoje ciało jest gotowe do dalszej wędrówki. Odpoczynek na tej samej wysokości wystarczy na łagodne objawy, lecz jeśli nie miną w ciągu dwóch dni, natychmiast zejdź na dół
- środek o nazwie Diamox ma minimalizować symptomy spowodowane przez braki tlenu pomagając oddychać szybciej i głębiej. Nie jest stosowany w leczeniu, powinien być tylko profilaktyką. Zalecana dawka to 125 mg dwa razy dziennie, dawkowanie należy rozpocząć 24 godziny przed wspinaczką i kontynuować zażywanie przynajmniej przez 5 dni na dużych wysokościach. Efekty uboczne to swędzenie ust i palców, zaburzenia widzenia oraz zmiana smaku. Jeśli jesteś uczulony na sulfamidy nie powinieneś brać Diamoxu. Stosowanie tego leku wymaga zapoznania się z wszystkimi objawami ubocznymi.
- jedz wysokowęglowodanowe jedzenie, unikając tłustych potraw
- przed podróżą odpocznij, unikaj wyczerpującej pracy i pakowania na ostatnią chwilę
- wsłuchaj się w swoje ciało. Staraj się nie przemęczać przez dzień lub dwa, unikaj wyczerpujących ćwiczeń

Wysokościowy obrzęk płuc (HAPE)
Wysokościowy obrzęk płuc wynika ze zwiększenia ilości płynów w płucach, co powoduje utrudnioną wymianę tlenu z płuc do krwiobiegu. Jest to bardzo niebezpieczne i bez odpowiedniego leczenia może doprowadzić do śmierci. Symptomy tej choroby to:
- dokuczliwy kaszel
- zaburzenia umysłu (mogące objawiać się w chodzeniu zygzakiem)
- problemy z oddychaniem
- wyczerpanie
- bóle i bulgotanie w klatce piersiowej
- bóle głowy i zmęczenie
- zaburzenia wzroku, funkcji jelit i pęcherza
- zaburzenia koordynacji ruchowej

Wysokogórski obrzęk mózgu (HACE)
Występuje, gdy wyciek płynów z mózgu powoduje opuchnięcie wpływające na centralny układ nerwowy. Jest uważany za najbardziej niebezpieczną chorobę wysokościową. Nieleczony, prowadzi do śpiączki lub śmierci. Ocenia się, że występuje u 1% osób na wysokości powyżej 4000 m n.p.m. Zwykle objawia się po tygodniu lub dwóch na dużych wysokościach. Symptomy HACE mogą być podobne do AMS i są to:
- senność
- bóle głowy
- zmiany zachowania
- chwiejny krok
- duże zmęczenie
- osłabione procesy mentalne
- problemy z mówieniem
- ślepota
- wymioty
- paraliż kończyn
- zaniki przytomności (zaniki pamięci, halucynacje, śpiączka, zachowania psychotyczne

Najlepszym lekarstwem jest zejście w dół. Musi się odbyć natychmiast. Najlepiej do miejsca, gdzie chora osoba nie miała objawów choroby. Ważne jest rozpoznanie objawów choroby, ponieważ osoba chora często nie potrafi sama opisać jej symptomów.

Na naszych wyprawach objawy choroby wysokościowej mogą pojawić się w kilku miejscach.

Peru i Boliwia - programy naszych wypraw do Peru i Boliwii ułożone są w ten sposób, aby z dnia na dzień nie pokonywać dużych wysokości. Zaczynamy od poziomu morza by potem stopniowo zwiększać wysokość. Pozwala to naszym organizmom przystosować się do wysokości. Przez dużą część trasy jesteśmy na wysokościach od 2000 do 4000 m n.p.m. Najwyższy punkt na trasie tych wypraw to stok narciarski Chackaltaya (około 5400 m n.p.m.). Bardzo dobrym sposobem na zapobieganie i radzenie sobie z objawami choroby wysokościowej jest żucie liści koki lub picie zrobionego z nich wywaru.

Tanzania - wejście na Kilimandżaro. Wspinaczkę na Kilimandżaro rozpoczynamy na wysokości 1830 m n.pm. a szczyt znajduje się na 5985 m n.p.m. Trasy podejścia są tak przygotowane, aby organizm jak najlepiej przystosowywał się do wysokości. W planie podejścia zawsze znajduje się dodatkowy dzień na aklimatyzację. Środek, który serwowany jest przez tamtejszych przewodników i ma zmniejszać objawy choroby wysokościowej to wywar z imbiru.